Năm 1975

(Nội dung chủ yếu được dịch từ trang Web https://www.nobelprize.org )

Giải Nobel Kinh tế 1975

Giải thưởng Sveriges Riksbank về Khoa học Kinh tế tưởng niệm Alfred Nobel năm 1975 được trao chung cho Leonid Vitaliyevich Kantorovich và Tjalling C. Koopmans

“vì những đóng góp của họ cho lý thuyết phân bổ tối ưu các nguồn lực.”

“for their contributions to the theory of optimum allocation of resources”

Người đoạt giải

Leonid Vitaliyevich Kantorovich

Ngày sinh: 19 tháng 1 năm 1912, Saint Petersburg, Đế quốc Nga (nay là Nga)
Ngày mất: 7 tháng 4 năm 1986, Moskva, Liên Xô (nay là Nga)
Đơn vị công tác tại thời điểm được trao giải: Viện Hàn lâm Khoa học, Moskva, Liên Xô (nay là Nga)

Cuộc đời

Leonid Kantorovich sinh ra tại Saint Petersburg, Nga. Ông vào học Đại học Leningrad năm 1926, với mối quan tâm tới toán học, cũng như kinh tế chính trị và lịch sử hiện đại. Năm 1934, ông trở thành giáo sư tại Đại học Leningrad, vị trí mà ông giữ đến năm 1960. Từ 1961–1971, Kantorovich đứng đầu Khoa Toán học và Kinh tế của Phân viện Siberia thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô; sau đó, giai đoạn 1971–1976, ông giữ chức Trưởng phòng thí nghiệm nghiên cứu tại Viện Kế hoạch hóa Kinh tế Quốc dân ở Moskva.

Sự nghiệp khoa học

Leonid Kantorovich thực hiện những công trình khoa học quan trọng nhất của mình trong lĩnh vực lý thuyết kinh tế chuẩn tắc (normative economic theory), tức lý thuyết phân bổ tối ưu các nguồn lực (the theory of optimum allocation of resources). Tương tự như đồng tác giả giải thưởng Koopmans, Kantorovich nghiên cứu cách sử dụng các nguồn lực sản xuất sẵn có sao cho đạt hiệu quả cao nhất trong sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Một yếu tố quan trọng trong phân tích của ông là việc chỉ ra mối phụ thuộc của khả năng phân quyền ra quyết định trong nền kinh tế kế hoạch hóa vào sự tồn tại của một hệ thống giá cả hợp lý.

Tjalling C. Koopmans

Ngày sinh: 28 tháng 8 năm 1910, ’s-Graveland, Hà Lan
Ngày mất: 26 tháng 2 năm 1985, New Haven, bang Connecticut, Hoa Kỳ
Đơn vị công tác tại thời điểm được trao giải: Đại học Yale, New Haven, Connecticut, Hoa Kỳ

Cuộc đời

Tjalling Koopmans sinh ra tại Graveland, Hà Lan. Ông theo học Đại học Utrecht từ năm 17 tuổi. Ban đầu, ông học toán học, tâm lý học, tâm thần học và vật lý lý thuyết, trước khi chuyển sang kinh tế học toán dưới sự hướng dẫn của Jan Tinbergen tại Amsterdam. Năm 1940, ông sang Hoa Kỳ. Năm 1944, ông gia nhập Ủy ban Cowles về Nghiên cứu Kinh tế tại Đại học Chicago, và tiếp tục gắn bó với Ủy ban này khi nó chuyển đến Đại học Yale vào năm 1955.

Sự nghiệp khoa học

Trong một loạt công trình, Tjalling Koopmans đã phát triển cái gọi là phân tích hoạt động (activity analysis). Trong khuôn khổ lý thuyết này, ông sử dụng những cách diễn giải mới về mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra của quá trình sản xuất nhằm làm rõ sự tương ứng giữa hiệu quả sản xuất và sự tồn tại của một hệ thống giá tính toán. Bên cạnh những đóng góp quan trọng cho lý thuyết chuẩn tắc về phân bổ nguồn lực, Koopmans còn có những công trình xuất sắc trong lĩnh vực phương pháp kinh tế lượng.

Nội dung nghiên cứu của giải Nobel Kinh tế 1975

Phân bổ tối ưu các nguồn lực

Leonid Kantorovich và Tjalling Koopmans đều đã thực hiện những công trình khoa học quan trọng nhất của mình trong lĩnh vực lý thuyết kinh tế chuẩn tắc, tức là lý thuyết phân bổ tối ưu các nguồn lực. Xuất phát điểm trong nghiên cứu của cả hai là việc xem xét một vấn đề nền tảng của mọi hoạt động kinh tế: làm thế nào để sử dụng các nguồn lực sản xuất sẵn có một cách hiệu quả nhất trong việc sản xuất hàng hóa và dịch vụ. Lĩnh vực này bao quát những câu hỏi như: nên sản xuất những loại hàng hóa nào, nên sử dụng phương pháp sản xuất nào, bao nhiêu phần của sản lượng hiện tại nên được tiêu dùng, và bao nhiêu phần nên được dành lại để tạo ra các nguồn lực mới cho sản xuất và tiêu dùng trong tương lai.

Cải thiện công tác kế hoạch hóa kinh tế

Bằng cách đặt lại vấn đề và mô tả mối liên hệ giữa kết quả sản xuất và các yếu tố đầu vào theo những cách mới, hai học giả này đã đạt được những kết quả có ý nghĩa rất lớn. Ngay từ giai đoạn đầu trong sự nghiệp nghiên cứu, Giáo sư Kantorovich đã áp dụng kỹ thuật phân tích quy hoạch tuyến tính để chỉ ra cách thức có thể cải thiện công tác kế hoạch hóa kinh tế tại đất nước của ông. Về phần mình, Giáo sư Koopmans đã chứng minh, chẳng hạn, rằng dựa trên một số tiêu chí hiệu quả nhất định, có thể trực tiếp rút ra những kết luận quan trọng về hệ thống giá tối ưu.

Nhà kinh tế học hàng đầu của Liên Xô

Ngày nay, Giáo sư Kantorovich được xem là đại diện hàng đầu của trường phái toán học trong nghiên cứu kinh tế tại Liên Xô. Những đóng góp đầu tiên của ông cho nghiên cứu kinh tế xuất hiện từ rất sớm, năm 1939, khi ông viết một bài luận về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong từng doanh nghiệp. Trong nhiều công trình công bố – trong đó có cuốn sách The Best Use of Economic Resources – Giáo sư Kantorovich đã phân tích các điều kiện hiệu quả tương tự cho toàn bộ nền kinh tế, và đặc biệt làm rõ mối liên hệ giữa phân bổ nguồn lực và hệ thống giá cả, cả tại một thời điểm nhất định lẫn trong một nền kinh tế đang tăng trưởng. Một yếu tố quan trọng trong phân tích này là việc chỉ ra rằng khả năng phân quyền ra quyết định trong nền kinh tế kế hoạch hóa phụ thuộc vào sự tồn tại của một hệ thống giá hợp lý, bao gồm một mức lãi suất kế toán thống nhất làm cơ sở cho các quyết định đầu tư.

Phân tích hoạt động

Trong một loạt công trình, đặc biệt là Analysis of Production as an Efficient Combination of Activities, Giáo sư Koopmans đã phát triển cái gọi là phân tích hoạt động (activity analysis). Trong khuôn khổ lý thuyết này, những cách diễn giải mới về mối quan hệ giữa đầu vào và đầu ra của quá trình sản xuất được sử dụng để làm rõ sự tương ứng giữa hiệu quả sản xuất và sự tồn tại của một hệ thống giá tính toán. Điều này đã soi sáng mối liên hệ giữa lý thuyết phân bổ chuẩn tắc và lý thuyết cân bằng tổng quát theo một cách mới mẻ và thú vị. Trong thập niên 1960, Giáo sư Koopmans nghiên cứu vấn đề xác định các tiêu chí cho tốc độ tăng trưởng tối ưu của một nền kinh tế. Trong các nghiên cứu này, ông đặc biệt chú ý đến những yếu tố mang tính nền tảng quyết định giá trị mà cá nhân và xã hội gán cho tiêu dùng ở các thời điểm khác nhau, như tăng trưởng dân số và tiến bộ công nghệ. Bên cạnh các đóng góp cho lý thuyết chuẩn tắc về phân bổ nguồn lực, Giáo sư Koopmans còn có những công trình xuất sắc trong lĩnh vực phương pháp kinh tế lượng.

Kết luận

Tóm lại, Giáo sư Leonid Kantorovich và Tjalling Koopmans, phần lớn độc lập với nhau, đã đổi mới, khái quát hóa và phát triển các phương pháp phân tích đối với vấn đề kinh điển của kinh tế học: phân bổ tối ưu các nguồn lực khan hiếm.

Tài liệu tham khảo và tài liệu đọc thêm

https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1975/press-release/